Metodologia

Jak działa proces

Każda wypowiedź przechodzi trzy etapy:

1. 1. Ekstrakcja twierdzeń. AI rozbija wypowiedź na pojedyncze, weryfikowalne twierdzenia faktograficzne, pomijając czyste opinie i oceny wartościujące.
2. 2. Wyszukiwanie źródeł. Każde twierdzenie jest weryfikowane niezależnie na podstawie wiarygodnych źródeł znalezionych w internecie.
3. 3. Werdykt. Na podstawie ocen cząstkowych ustalany jest werdykt ogólny wypowiedzi oraz poziom pewności.

Skala werdyktów

Każde twierdzenie i cała wypowiedź otrzymują jeden z pięciu werdyktów:

Hierarchia źródeł

Przy weryfikacji priorytet mają źródła o najwyższej wiarygodności:

1. 1. Dane urzędowe i oficjalne — GUS, Eurostat, NBP, teksty ustaw, oficjalne dokumenty.
2. 2. Stenogramy i głosowania Sejmu — sejm.gov.pl, api.sejm.gov.pl.
3. 3. Serwisy fact-checkingowe — demagog.org.pl, konkret24.tvn24.pl.
4. 4. Media informacyjne — jako uzupełnienie.

Ograniczenia systemu

• AI może się mylić. Werdykty należy traktować jako wskazówkę, a nie ostateczną prawdę.
• Werdykt ma datę ważności. Dane mogły się zmienić od czasu weryfikacji — na starszych werdyktach pokazujemy stosowną adnotację.
• AI nie wymyśla źródeł ani cytatów. Gdy brakuje wiarygodnych danych, werdykt to „nieweryfikowalne”.

Zasada neutralności

Ten sam proces jest stosowany do każdej wypowiedzi, niezależnie od partii politycznej autora. AI otrzymuje identyczne instrukcje i ocenia twierdzenia wyłącznie na podstawie dowodów.

Autor a osoba wspomniana

Do licznika prawdy polityka — oraz do rankingów partii i polityków — wliczamy wyłącznie wypowiedzi, których dana osoba jest autorem, czyli sama je wygłosiła lub twierdzi. Jeśli polityk jest w wypowiedzi jedynie wspomniany albo jest jej tematem (twierdzenie sformułował ktoś inny), werdykt nie obciąża jego wskaźnika.

Takie wypowiedzi pokazujemy na profilu osobno — w sekcji „Powiązane wzmianki” — a na kartach oznaczamy plakietką „wspomniany”. Rolę (autor lub wspomniany) ustala AI dla każdej wypowiedzi; przy braku pewności wybieramy „wspomniany”, aby nie przypisywać nikomu cudzych słów.

Wielkość próby i uczciwość rankingów

Wskaźnik prawdy liczymy wyłącznie ze sprawdzonych przez nas wypowiedzi — a próba nie jest losowa: częściej weryfikujemy twierdzenia budzące wątpliwości i szeroko komentowane. Dlatego wynik nie mówi, „ile procent czasu polityk mówi prawdę w ogóle”, ani nie jest oceną uczciwości — opisuje wyłącznie zweryfikowany przez nas wycinek.

Żeby osoby sprawdzane rzadko nie miały sztucznej przewagi (dwie „szczęśliwe” prawdy = 100%), do rankingu wchodzą dopiero politycy z co najmniej 3 i partie z co najmniej 5 autorskimi wypowiedziami, wyniki z małą liczbą sprawdzeń oznaczamy plakietką „mała próba”, a kolejność w rankingu uwzględnia wielkość próby (wygładzanie bayesowskie): przy niewielu sprawdzeniach wynik jest ciągnięty w stronę średniej serwisu i dopiero większa liczba weryfikacji pozwala mu w pełni „zapracować” na swoje miejsce.

Jak zgłosić błąd

Na każdej stronie werdyktu znajduje się przycisk „Zgłoś błąd w werdykcie”. Opisz, które twierdzenie jest błędnie ocenione i dlaczego. Zgłoszenia trafiają do redakcji i są rozpatrywane ręcznie.